Làng muối Thụy Hải (xưa là làng Tam Đồng) thuộc xã Thụy Hải, tỉnh Hưng Yên từ lâu đã được ví như “cái nôi” của nghề muối vùng đồng bằng sông Hồng. Không chỉ là một sinh kế thuần túy, nghề làm muối tại đây đã vinh dự được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị lịch sử và tinh hoa lao động lưu truyền qua nhiều thế kỷ.
Nghề muối Thụy Hải có tuổi đời hàng trăm năm, gắn liền với công lao của vị Tổ nghề Bà chúa Muối (Nguyễn Thị Ngọc Anh) – một cung phi triều Trần. Hằng năm, cứ đến ngày lễ hội đền Bà Chúa Muối, người dân lại tổ chức trang trọng các nghi thức tế lễ để tưởng nhớ công ơn của bà.
Khác với phương pháp phơi nước biển trực tiếp của miền Trung hay miền Nam, diêm dân Thụy Hải áp dụng kỹ nghệ phơi cát vô cùng độc đáo để thích ứng với đặc thù độ mặn thấp của biển miền Bắc. Quy trình này đòi hỏi sự tỉ mỉ khi người dân phải xới đất, rải một lớp cát mịn rồi tưới đều nước biển lên để cái nắng gay gắt làm bốc hơi nước, giữ lại các tinh thể muối bám chặt vào từng hạt cát. Tiếp đó, phần cát khô muối này được thu gom lại và cho vào bể lọc, rồi đổ thêm nước biển vào hòa tan nhằm chắt lọc lấy “nước chạt” – loại nước muối có độ mặn đậm đặc cực cao. Cuối cùng, nước chạt được đưa lên các ô nề (sân phơi bằng gạch hoặc xi măng) để phơi cho đến cuối chiều, khi nước bốc hơi hoàn toàn và kết tinh thành những hạt muối trắng ngần, tinh khiết.
Vào mùa làm muối (từ tháng 4 đến tháng 8 âm lịch), khắp các sân phơi lấp lánh như những tấm gương khổng lồ phản chiếu sắc trời. Nhờ quy trình lọc qua cát tỉ mỉ, muối Thụy Hải nổi tiếng mang vị mặn dịu, đậm đà nhưng không chát gắt, hậu vị ngọt và giàu hàm lượng vi khoáng tự nhiên mà hiếm nơi nào có được.
Mặc dù ngày nay các hộ sản xuất đã nhạy bén áp dụng khoa học cải tiến để đẩy mạnh năng suất, tạo ra các sản phẩm đa dạng như muối tinh, muối sấy, nhưng việc giữ gìn kỹ nghệ thủ công truyền thống vẫn luôn được đặt lên hàng đầu. Đối với người dân Thụy Hải, làm muối không chỉ để mưu sinh mà còn là gìn giữ báu vật của tiên tổ. Chính cái tâm và sự kiên cường bám nghề của diêm dân đã biến hạt muối Thụy Hải trở thành một thương hiệu uy tín, một di sản văn hóa sống động đại diện cho tinh thần chịu thương chịu khó của con người Hưng Yên.
© 2024