Làng Nghề Dệt
Dọc theo dòng chảy của lịch sử văn hóa, vùng đất Hưng Yên mở rộng không chỉ nuôi dưỡng những tâm hồn đất Việt bằng hương sắc phù sa mà còn là nơi lưu giữ những đôi bàn tay tài hoa của nhiều thế hệ nghệ nhân. Giới mộ điệu thủ công mỹ nghệ từ xưa đến nay vẫn thường truyền tai nhau một câu nói đầy tự hào khái quát trọn vẹn tinh hoa dệt sợi của vùng đất này: “Chiếu Hới, lụa Mẹo, đũi Nam Cao”. Câu ca ấy như một tấm bản đồ di sản, dẫn lối người lữ khách tìm về ba cái nôi dệt lớn nhất, nơi những sợi cói, sợi tơ được chắt chiu để dệt nên danh tiếng một vùng đất trăm nghề.
1. LÀNG DỆT CHIẾU HỚI
Đầu tiên, nhắc đến câu nói trên là nhắc đến làng dệt chiếu Hới (làng Hải Triều), thuộc xã Long Hưng, tỉnh Hưng Yên.
Được mệnh danh là “thủ phủ” chiếu dệt của cả miền Bắc, làng Hới mang một nét đặc trưng độc đáo là người dân dệt chiếu nhưng quanh làng không trồng cói, toàn bộ nguyên liệu phải thu mua từ các vùng cửa biển xa xôi về. Qua đôi bàn tay tài hoa, các nghệ nhân đã dệt nên những chiếc chiếu cài hoa, chiếu đậu, chiếu sợi xe mịn màng, trắng ngà và mang mùi thơm tự nhiên của cây cỏ. Chiếu Hới bền bỉ theo thời gian, dùng lâu chuyển sang màu vàng thẫm, nổi tiếng với đặc tính thoáng mát vào mùa hè và giữ ấm tốt vào mùa đông, từng là vật phẩm tiến vua và đi vào giai thoại lịch sử.
2. LÀNG DỆT PHƯƠNG LA
Rời làng chiếu, xuôi theo câu ca ta sẽ đến với nét quý phái của làng dệt lụa sa tanh Phương La (thường gọi là làng Mẹo), thuộc xã Tiên La, tỉnh Hưng Yên.
Đây là ngôi làng nổi tiếng bởi sự trù phú và tư duy nhạy bén của người dân khi giữ vững ngọn lửa dệt tơ tằm, đũi và sa tanh cao cấp từ bao đời nay. Người Phương La rất sáng tạo, họ đã sớm đưa máy móc, mô tơ điện vào cải tiến những khung cửi thô sơ để nâng cao năng suất mà vẫn giữ trọn vẹn tinh túy của sản phẩm. Vải lụa và sa tanh nơi đây sở hữu đặc tính mềm mại, mướt mịn, bóng bẩy và cực kỳ bền màu, không chỉ chiếm lĩnh thị trường trong nước mà còn vươn tầm xuất khẩu ra thế giới.
3. LÀNG DỆT ĐŨI NAM CAO
Mảnh ghép cuối cùng làm nên bộ ba tinh hoa chính là làng dệt đũi Nam Cao, thuộc xã Kiến Xương, tỉnh Hưng Yên.
Nghề dệt đũi tại đây có lịch sử hơn 400 năm tuổi và đã vinh dự được vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Điểm cốt lõi tạo nên giá trị của đũi Nam Cao là quy trình sản xuất hoàn toàn thủ công từ phần tơ tằm rút lõi. Từ khâu tháo kén, kéo đũi, quay sợi cho đến nhuộm màu bằng lá cây tự nhiên đều được thực hiện tỉ mỉ bằng tay. Chất liệu đũi Nam Cao mang vẻ đẹp mộc mạc với bề mặt hơi sần đặc trưng nhưng khi mặc lại vô cùng nhẹ nhàng, thoáng mát, hiện đang là nguyên liệu cao cấp rất được ưa chuộng trong các thiết kế thời trang quốc tế.
“Chiếu Hới, lụa Mẹo, đũi Nam Cao”
Câu nói ngắn gọn nhưng chứa đựng cả một gia sản văn hóa đồ sộ. Ba làng nghề dệt lớn này không chỉ là sinh kế, mà đã trở thành những mạch ngầm văn hóa chảy mãi, minh chứng cho sự cần cù, khối óc sáng tạo và tấm lòng kiên cường giữ lửa nghề truyền thống của con người nơi đây.
